Kamu spotunun kendimce kısa bir tanımını yapmam gerekirse.İnsanları bilinçlendirmek adına televizyonlarda yayınlanan devlet destekli olan reklamımsılardır.
Aslında bir sürü osuruktan program ya da reklam yerine bu kamu spotlarının koyulması ile birlikte insanların birşeyler öğrenmesi,halkın çeşitli konularda bilinçlendirilmesi gerçekten bir ihtiyaç.Ayrıca televizyon bunun için çok iyi bir araç.Ancak ben bu söylediklerimden ziyade,daha eleştirel bakmak durumunda kaldım izlediklerimden sonra.
Dikkat ediyorum en fazla "sigarayı bırakın,sigara kaka pis" temalı işler çıkmış bunlar arasında.Tabii ki hayvan savunuculuğu,lösev,engelli insanlarla ilgili olan çalışmalar çok güzel ve önemli.Ama en fazla süreyi bu sigarayı bıraktırma ile ilgili olanlar kaplıyor ve çoğunu izledim hakikaten berbat çalışmalar.Ben hayır diyorum.
Kadına yönelik şiddete dair ya da yeşili koruma,ormanlarla ilgili mesela çok daha nadir çalışma olduğu görülüyor.Bunlar çok daha etkileyici işlerin çıkabileceği temalar gibi geliyor bana.
Bu saydıklarım bir çırpıda aklıma geldi kimbilir daha neler var hatırlayamadığım.
"Buba dedi sen niye içiyon dedi"
"85 yıldır sigara içiyodum bıraktım"
Sigaraya bunca takıntı neden? Evet bırakmak iyidir, bununla ilgili çalışmalar kötü niyetli değil ama sigara bıraktırma meselesi abartılı yer buluyor bu kamu spotlarında ve diğerlerinden daha önemli değil zannımca.
Böyle yazınca da sigara içme diyen kıza,faşistsin sen diyen Okan Bayülgen gibi olduk amk.Yok olm hayatı boyunca içtiği sigara max 3-4 olan adam yazıyor bunları valla bak.
Nedenden ziyade sonuç odaklı olan enteresan kamu spotları var.Mesela trafik kuralları ile ilgili olanların birisinde biraz ajite edilerek "kurallara uymazsanız insanlar ölür" mesajı veriliyor.Ama sadece bu.Peki burada bilgi nerde? O kurallar neler? Ne kadar eğitici? Bilmediğimiz bir şeyi öğretiyor musunuz? Bunu söyledin,yayınlandın ve artık sokaklar kurallara uyan insanlar ile doldu taştı(!) (ironi anlamına gelen parantez içi ünlem kalp ben.)
1-2 gün önce anca seyredebildiğim,kask temalı bir tanesi var mesela:
"O kaskı takmalıydıın,sana öfkeliyiim.Ben evlenecektim,hayallerim yıkıldı" :(
Bu nasıl bir repliktir ulan? Adam ölmüş "keşke yaşasaydı.yine gülümseseydi,sesini duysaydım" falan de bari kezban kezban bir şekilde "evlenecektim beaaann" diye çemkirmek nedir? Türk yapımı olduğu nasıl da belli ama.
İşin kötüsü ders kitaplarında,okullarda vs. bile bu konuların eğitimi üstünkörü veriliyor.Toplum olarak bu konuda yeterli bilince sahip değiliz bu çok açık.Özellikle en son bayramda gazetelerde baya fazla birbirinden farklı trafik kazası haberi gördüğümü hatırlıyorum.
Ben ilkokuldayken böyleydi şimdi de eğitim anlamında çok değişiklilik olduğunu zannetmiyorum.Hatta bu trafikle ilgili konuları falan güya göreceğimiz dersin hocası aynı zamanda beden hocamızdı ve genelde "siktir et dersi şimdi" havasında "top falan oynayın işte lan naparsanız yapın" falan derdi bizde sevinerek koşa koşa topumuzu alır çift kale maçımızı yapardık.O maçlardan birinde cam katliamı yapmıştık ne günlerdi.Dersin ismini hatırlayamadım ama neleri hatırladım lan sırf beyinde megabayt israfı amk.
Neyse konuya dönelim çok fazla saptık.Maksimum 2-3 dakika süren videolarla halkı bilgilendirmek ve eğitmek,yanlışlarından çevirmek kolay bir iş değil. Belki de bu yüzden mesajı en çabuk ve etkileyici şekilde verebilmek için kamu spotlarında ajitasyon tercih ediliyor.Oyuncuların antipatik olması da eklenince hakikaten bazıları sinir bozucu oluyor.
Ayrıca bu işin siyasi yönü,hatta kamu spotlarının AKP propagandası olduğu vs.gibi konular üstüne çok şey söylenebilecek,tartışılabilecek şeyler.Araştıran çok şey bulur zaten bununla ilgili.Ben ise işin bu kısmına yani siyasi boyutuna girmedim.Pek politize etmek istemedim yazıyı.
Ama şunu söylemem de lazım.Bir tane "gıda takviyesi reklamlarına kanmayalım" temalı olanlarını seyrettim bak.İyi hoş ama sen devlet olarak sigara,içki reklamlarını yasaklayabilme,sansürleyebilme gücüne sahip isen bu gıda takviyesi reklamlarını da yasaklayabilirsin.Neden kamu spotu? Bu ürünler sağlıksızsa git hatta el koy. Fabrikasını kapat,cezası neyse ver..Üzerine düşeni yapmayıp kamu spotu yapmak çok saçma.
Son olarak nargile temalı olanlarla ilgili birkaç kelam etmem lazım.Bir tanesine ilk denk geldiğimde, haftada bir nargile içen biri olarak etkilendim.Ama nasıl etkilendim? Daha fazla canım çekti lan,dışarı attım kendimi nargile cafeye.Ama o benim bağımlı olmamla alakalı,nargile temalı kamu spotu fena olmamış yalan yok. En azından "hacı biliyon mu nargile elli sigaraya bedelmiş yea" klişesinden kaçınmışlar.
Neyse ben onu bunu bilmem benim için dünyanın en iyi 2 kamu spotu bunlar:
